14. आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः · Class 6 Sanskrit
Practise 96 short and long answer questions on पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर from 14. आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः. Try writing your own answer first, then tap the question to compare it with the model answer and read the explanation behind it.
अद्य अहं सम्पूर्णदिने
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अद्य अहं सम्पूर्णदिने
विश्राामं करिष्यामि । अवकाशः विद्याद्यालयस्य अस्ति
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—विश्राामं करिष्यामि । अवकाशः विद्याद्यालयस्य अस्ति
अवकाशः विद्याद्यालयस्य अस्ति न तु स्वा्वाध्यायस्य ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अवकाशः विद्याद्यालयस्य अस्ति न तु स्वा्वाध्यायस्य ।
न तु स्वा्वाध्यायस्य । उत्तिष्ठ, परिश्रमं कुरु । अहम् उत्तीर्णः भविष्यामि ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न तु स्वा्वाध्यायस्य । उत्तिष्ठ, परिश्रमं कुरु । अहम् उत्तीर्णः भविष्यामि ।
उत्तिष्ठ, परिश्रमं कुरु । अहम् उत्तीर्णः भविष्यामि । किम् अधिकेन परिश्रमेण ? यः परिश्रमं करोति, सः एव जीवने
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उत्तिष्ठ, परिश्रमं कुरु । अहम् उत्तीर्णः भविष्यामि । किम् अधिकेन परिश्रमेण ? यः परिश्रमं करोति, सः एव जीवने
अहम् उत्तीर्णः भविष्यामि ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अहम् उत्तीर्णः भविष्यामि ।
किम् अधिकेन परिश्रमेण ? यः परिश्रमं करोति, सः एव जीवने
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् अधिकेन परिश्रमेण ? यः परिश्रमं करोति, सः एव जीवने
यः परिश्रमं करोति, सः एव जीवने सफलतां प्रााप्नोति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यः परिश्रमं करोति, सः एव जीवने सफलतां प्रााप्नोति ।
सफलतां प्रााप्नोति । परिश्रमः एव मनुष्यस्य मित्रम् अस्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सफलतां प्रााप्नोति । परिश्रमः एव मनुष्यस्य मित्रम् अस्ति ।
परिश्रमः एव मनुष्यस्य
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—परिश्रमः एव मनुष्यस्य
आलस्यं तु शत्रुः इव अस्ति । यदि ज्ञाातुम् इच्छसि,
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आलस्यं तु शत्रुः इव अस्ति । यदि ज्ञाातुम् इच्छसि,
यदि ज्ञाातुम् इच्छसि, तर्हि एतां कथां पठठ ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यदि ज्ञाातुम् इच्छसि, तर्हि एतां कथां पठठ ।
तर्हि एतां कथां पठठ । आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तर्हि एतां कथां पठठ । आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः
आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः एकदा तेन मार्गेण कश्चित् धनिकः आगच्छति । सः भिक्षुकः मनसि एव चिचिन्तयति –
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः एकदा तेन मार्गेण कश्चित् धनिकः आगच्छति । सः भिक्षुकः मनसि एव चिचिन्तयति –
शरीरस्थः महाान् रिपुः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शरीरस्थः महाान् रिपुः
एकदा तेन मार्गेण कश्चित् धनिकः आगच्छति । सः भिक्षुकः मनसि एव चिचिन्तयति –
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एकदा तेन मार्गेण कश्चित् धनिकः आगच्छति । सः भिक्षुकः मनसि एव चिचिन्तयति –
सः भिक्षुकः मनसि एव चिचिन्तयति – “अहो मम भाग्यम् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सः भिक्षुकः मनसि एव चिचिन्तयति – “अहो मम भाग्यम् ।
“अहो मम भाग्यम् । अद्य अहं प्रभूतं धनं प्रााप्नोमि” इति । भिक्षुकः धनिकं वदति – “आर्य!
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—“अहो मम भाग्यम् । अद्य अहं प्रभूतं धनं प्रााप्नोमि” इति । भिक्षुकः धनिकं वदति – “आर्य!
अद्य अहं प्रभूतं धनं प्रााप्नोमि” इति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अद्य अहं प्रभूतं धनं प्रााप्नोमि” इति ।
भिक्षुकः धनिकं वदति – “आर्य!
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भिक्षुकः धनिकं वदति – “आर्य!
अहम् अतीव दरिद्रः अस्मि । कृपया दानं करोतु” इति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अहम् अतीव दरिद्रः अस्मि । कृपया दानं करोतु” इति ।
कृपया दानं करोतु” इति । धनिकः तं पृष्टवान् – “त्वं किम् इच्छसि ?”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कृपया दानं करोतु” इति । धनिकः तं पृष्टवान् – “त्वं किम् इच्छसि ?”
धनिकः तं पृष्टवान् – “त्वं किम् इच्छसि ?” अहं प्रभूतं धनम् इच्छामि” इति सः सविनयम् उक्ततवान् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—धनिकः तं पृष्टवान् – “त्वं किम् इच्छसि ?” अहं प्रभूतं धनम् इच्छामि” इति सः सविनयम् उक्ततवान् ।
अहं प्रभूतं धनम् इच्छामि” इति सः सविनयम् उक्ततवान् । एकस्मिन् विशाले ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् । यद्यपि सः उन्ननतः दृढकायः च युवकः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अहं प्रभूतं धनम् इच्छामि” इति सः सविनयम् उक्ततवान् । एकस्मिन् विशाले ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् । यद्यपि सः उन्ननतः दृढकायः च युवकः
इति सः सविनयम् उक्ततवान् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—इति सः सविनयम् उक्ततवान् ।
एकस्मिन् विशाले ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् । यद्यपि सः उन्ननतः दृढकायः च युवकः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एकस्मिन् विशाले ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् । यद्यपि सः उन्ननतः दृढकायः च युवकः
यद्यपि सः उन्ननतः दृढकायः च युवकः आसीत् तथापि सः भिक्षााटनं करोति स्म्म ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यद्यपि सः उन्ननतः दृढकायः च युवकः आसीत् तथापि सः भिक्षााटनं करोति स्म्म ।
आसीत् तथापि सः भिक्षााटनं करोति स्म्म । मार्गे यः कोऽपि मिलति तं सः कथयति – “कृपया भिक्षां यच्छतु ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आसीत् तथापि सः भिक्षााटनं करोति स्म्म । मार्गे यः कोऽपि मिलति तं सः कथयति – “कृपया भिक्षां यच्छतु ।
मार्गे यः कोऽपि मिलति तं सः कथयति –
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मार्गे यः कोऽपि मिलति तं सः कथयति –
“कृपया भिक्षां यच्छतु ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—“कृपया भिक्षां यच्छतु ।
दरिद्राय दानं करोतु । पुण्यं प्रााप्नोनोतु ।” इति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—दरिद्राय दानं करोतु । पुण्यं प्रााप्नोनोतु ।” इति ।
पुण्यं प्रााप्नोनोतु ।” इति । केचन जनाः तस्मै
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पुण्यं प्रााप्नोनोतु ।” इति । केचन जनाः तस्मै
केचन जनाः तस्मै केचन च तर्जयन्ति । आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—केचन जनाः तस्मै केचन च तर्जयन्ति । आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः
केचन च तर्जयन्ति । आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः तदा धनिकः उक्ततवान् । सहस्राधिकमूल्यकानि वस्तूतूनि सन्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—केचन च तर्जयन्ति । आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः तदा धनिकः उक्ततवान् । सहस्राधिकमूल्यकानि वस्तूतूनि सन्ति ।
आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आलस्यं हि मनुष्याणांं शरीरस्थः महाान् रिपुः
तदा धनिकः उक्ततवान् । सहस्राधिकमूल्यकानि वस्तूतूनि सन्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तदा धनिकः उक्ततवान् । सहस्राधिकमूल्यकानि वस्तूतूनि सन्ति ।
सहस्राधिकमूल्यकानि वस्तूतूनि सन्ति । किमर्थं त्वम् आत्मामानं दुर्बलं मन्यसे ?
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सहस्राधिकमूल्यकानि वस्तूतूनि सन्ति । किमर्थं त्वम् आत्मामानं दुर्बलं मन्यसे ?
किमर्थं त्वम् आत्मामानं दुर्बलं मन्यसे ? वयं मानवजन्मम प्राप्ततवन्तःतः । अस्य सफलतार्थं प्रयत्नंनं
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किमर्थं त्वम् आत्मामानं दुर्बलं मन्यसे ? वयं मानवजन्मम प्राप्ततवन्तःतः । अस्य सफलतार्थं प्रयत्नंनं
वयं मानवजन्मम प्राप्ततवन्तःतः ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं मानवजन्मम प्राप्ततवन्तःतः ।
अस्य सफलतार्थं प्रयत्नंनं
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अस्य सफलतार्थं प्रयत्नंनं
इतः गच्छ, शुभं भवतु” इति । आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—इतः गच्छ, शुभं भवतु” इति । आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः।
आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः। नास्तत्युद्यमसमोो बन्धुःधुः कृत्वावा यं नावसीदति ।।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः। नास्तत्युद्यमसमोो बन्धुःधुः कृत्वावा यं नावसीदति ।।
नास्तत्युद्यमसमोो बन्धुःधुः कृत्वावा यं नावसीदति ।। तदा धनिकः वदति – “अहं तुभ्यं सहस्रं रूप्यकाणि यच्छामि । त्वं मह्यं तव पादौ यच्छ ।”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नास्तत्युद्यमसमोो बन्धुःधुः कृत्वावा यं नावसीदति ।। तदा धनिकः वदति – “अहं तुभ्यं सहस्रं रूप्यकाणि यच्छामि । त्वं मह्यं तव पादौ यच्छ ।”
तदा धनिकः वदति – “अहं तुभ्यं सहस्रं रूप्यकाणि यच्छामि । त्वं मह्यं तव पादौ यच्छ ।” भिक्षुकः वदति – “अहं मम पादौ तुभ्यं कथं ददामि? विना पादौ कथं वा चलामि?”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तदा धनिकः वदति – “अहं तुभ्यं सहस्रं रूप्यकाणि यच्छामि । त्वं मह्यं तव पादौ यच्छ ।” भिक्षुकः वदति – “अहं मम पादौ तुभ्यं कथं ददामि? विना पादौ कथं वा चलामि?”
त्वं मह्यं तव पादौ यच्छ ।”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—त्वं मह्यं तव पादौ यच्छ ।”
भिक्षुकः वदति – “अहं मम पादौ तुभ्यं कथं ददामि? विना पादौ कथं वा चलामि?”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भिक्षुकः वदति – “अहं मम पादौ तुभ्यं कथं ददामि? विना पादौ कथं वा चलामि?”
विना पादौ कथं वा चलामि?” धनिकः वदति – “अस्तु्तु, त्वं पञ्चचसहस्रं रूप्यकाणि स्वीकुरु ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—विना पादौ कथं वा चलामि?” धनिकः वदति – “अस्तु्तु, त्वं पञ्चचसहस्रं रूप्यकाणि स्वीकुरु ।
धनिकः वदति – “अस्तु्तु, त्वं पञ्चचसहस्रं रूप्यकाणि स्वीकुरु । मह्यं तव हस्तौतौ यच्छ ।” भिक्षुकः वदति – “हस्ता्ताभ्यां विना अहं कथं भिक्षांां स्वीकरोमि?”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—धनिकः वदति – “अस्तु्तु, त्वं पञ्चचसहस्रं रूप्यकाणि स्वीकुरु । मह्यं तव हस्तौतौ यच्छ ।” भिक्षुकः वदति – “हस्ता्ताभ्यां विना अहं कथं भिक्षांां स्वीकरोमि?”
मह्यं तव हस्तौतौ यच्छ ।”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मह्यं तव हस्तौतौ यच्छ ।”
भिक्षुकः वदति – “हस्ता्ताभ्यां विना अहं कथं भिक्षांां स्वीकरोमि?”
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भिक्षुकः वदति – “हस्ता्ताभ्यां विना अहं कथं भिक्षांां स्वीकरोमि?”
एवमेव धनिकः सहस्राधिकैैः रूप्यकैैः तस्य अनेकानि शरीराङ्गानि क्रेेतुम् इष्टवान् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एवमेव धनिकः सहस्राधिकैैः रूप्यकैैः तस्य अनेकानि शरीराङ्गानि क्रेेतुम् इष्टवान् ।
क्रेेतुम् इष्टवान् । किन्तु भिक्षुकः निराकृतवान् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—क्रेेतुम् इष्टवान् । किन्तु भिक्षुकः निराकृतवान् ।
किन्तु भिक्षुकः निराकृतवान् । तस्माद् दिनात् भिक्षुकः भिक्षााटनं त्यक्त्वा परिश्रमेण धनार्जनं कृत्वा सगौरवं जीवनयापनम् आरब्धवान् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किन्तु भिक्षुकः निराकृतवान् । तस्माद् दिनात् भिक्षुकः भिक्षााटनं त्यक्त्वा परिश्रमेण धनार्जनं कृत्वा सगौरवं जीवनयापनम् आरब्धवान् ।
तस्माद् दिनात् भिक्षुकः भिक्षााटनं त्यक्त्वा परिश्रमेण धनार्जनं कृत्वा सगौरवं जीवनयापनम् आरब्धवान् । अतः एव सज्जजनाः वदन्ति – पदच्छेदः– आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः,
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तस्माद् दिनात् भिक्षुकः भिक्षााटनं त्यक्त्वा परिश्रमेण धनार्जनं कृत्वा सगौरवं जीवनयापनम् आरब्धवान् । अतः एव सज्जजनाः वदन्ति – पदच्छेदः– आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः,
धनार्जनं कृत्वा सगौरवं जीवनयापनम् आरब्धवान् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—धनार्जनं कृत्वा सगौरवं जीवनयापनम् आरब्धवान् ।
अतः एव सज्जजनाः वदन्ति – पदच्छेदः– आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः,
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अतः एव सज्जजनाः वदन्ति – पदच्छेदः– आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः,
पदच्छेदः– आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः, न अस्ति उद्यमसमः बन्धुः कृत्वा यं न अवसीदति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पदच्छेदः– आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः, न अस्ति उद्यमसमः बन्धुः कृत्वा यं न अवसीदति ।
न अस्ति उद्यमसमः बन्धुः कृत्वा यं न अवसीदति । अन्वयः – आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः उद्यमसमः बन्धुः नास्ति यं कृत्वावा
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न अस्ति उद्यमसमः बन्धुः कृत्वा यं न अवसीदति । अन्वयः – आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः उद्यमसमः बन्धुः नास्ति यं कृत्वावा
अन्वयः – आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अन्वयः – आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थः महान् रिपुः
उद्यमसमः बन्धुः नास्ति यं कृत्वावा
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उद्यमसमः बन्धुः नास्ति यं कृत्वावा
भावार्थः – आलस्यं मनुष्याणां शरीरे स्थितः महान् शत्रुः यतो हि आलस्यस्य कारणात् कार्यंं
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भावार्थः – आलस्यं मनुष्याणां शरीरे स्थितः महान् शत्रुः यतो हि आलस्यस्य कारणात् कार्यंं
यतो हि आलस्यस्य कारणात् कार्यंं एवमेव परिश्रमेण समानः बन्धुः अपि
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यतो हि आलस्यस्य कारणात् कार्यंं एवमेव परिश्रमेण समानः बन्धुः अपि
एवमेव परिश्रमेण समानः बन्धुः अपि नास्ति यतो हि परिश्रमं कृत्वा कोऽपि दुःखं न आप्नोति । आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एवमेव परिश्रमेण समानः बन्धुः अपि नास्ति यतो हि परिश्रमं कृत्वा कोऽपि दुःखं न आप्नोति । आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः ।
नास्ति यतो हि परिश्रमं कृत्वा कोऽपि दुःखं न आप्नोति । आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः । मातृभाषया अर््थं भिक्षार्थं भ्रमणम्
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नास्ति यतो हि परिश्रमं कृत्वा कोऽपि दुःखं न आप्नोति । आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः । मातृभाषया अर््थं भिक्षार्थं भ्रमणम्
आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आलस्यं हि मनुष्यााणां शरीरस्थो महान् रिपुः ।
मातृभाषया अर््थं भिक्षार्थं भ्रमणम्
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मातृभाषया अर््थं भिक्षार्थं भ्रमणम्
भिक्षार्थं भ्रमणम् भीख के लिए घूूमना
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भिक्षार्थं भ्रमणम् भीख के लिए घूूमना
भीख के लिए घूूमना पर्याप्ततम्/अधिकम् शरीरस्य अङ्गानि
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भीख के लिए घूूमना पर्याप्ततम्/अधिकम् शरीरस्य अङ्गानि
त्यागं कृत्वावा दुःखी नहीं होता हैै
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—त्यागं कृत्वावा दुःखी नहीं होता हैै
दुःखी नहीं होता हैै ’
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—दुःखी नहीं होता हैै ’
’ वयं शब्दार्थान् जानीमः वयम् अभ्याासं कुर्मः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्— ’ वयं शब्दार्थान् जानीमः वयम् अभ्याासं कुर्मः
वयं शब्दार्थान् जानीमः वयम् अभ्याासं कुर्मः अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् एकपदेेन उत्तराणि यच्छन्तु — (क) भिक्षुकः किं करोति स्म्म ?
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं शब्दार्थान् जानीमः वयम् अभ्याासं कुर्मः अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् एकपदेेन उत्तराणि यच्छन्तु — (क) भिक्षुकः किं करोति स्म्म ?
वयम् अभ्याासं कुर्मः
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयम् अभ्याासं कुर्मः
अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् एकपदेेन उत्तराणि यच्छन्तु — (क) भिक्षुकः किं करोति स्म्म ?
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् एकपदेेन उत्तराणि यच्छन्तु — (क) भिक्षुकः किं करोति स्म्म ?
(क) भिक्षुकः किं करोति स्म्म ? (ख) कदाचिचित् तेन मार्गेण कः आगच्छति ?
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) भिक्षुकः किं करोति स्म्म ? (ख) कदाचिचित् तेन मार्गेण कः आगच्छति ?
(ख) कदाचिचित् तेन मार्गेण कः आगच्छति ? (ग) भिक्षुकः धनिकात् किम् इच्छति ? (घ) धनिकः भिक्षुकात् किं याचिचितवान् ?
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) कदाचिचित् तेन मार्गेण कः आगच्छति ? (ग) भिक्षुकः धनिकात् किम् इच्छति ? (घ) धनिकः भिक्षुकात् किं याचिचितवान् ?
(ग) भिक्षुकः धनिकात् किम् इच्छति ?
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) भिक्षुकः धनिकात् किम् इच्छति ?
(घ) धनिकः भिक्षुकात् किं याचिचितवान् ?
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) धनिकः भिक्षुकात् किं याचिचितवान् ?
(ङ) सौभाग्येन वयं किं प्राप्ततवन्तःतः ? अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् उत्तराणि ‘आम्’ अथवा ‘न’ इति पदेेन लिखन्तु —
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) सौभाग्येन वयं किं प्राप्ततवन्तःतः ? अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् उत्तराणि ‘आम्’ अथवा ‘न’ इति पदेेन लिखन्तु —
अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् उत्तराणि ‘आम्’ अथवा ‘न’ इति पदेेन लिखन्तु — यथा – ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् उत्तराणि ‘आम्’ अथवा ‘न’ इति पदेेन लिखन्तु — यथा – ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् ।
यथा – ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् । (क) भिक्षुकः उन्ननतः दृढकायः च आसीत् । (ख) जनाः तस्मै दण्डं यच्छन्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यथा – ग्राामे कश्चन भिक्षुकः आसीत् । (क) भिक्षुकः उन्ननतः दृढकायः च आसीत् । (ख) जनाः तस्मै दण्डं यच्छन्ति ।
(क) भिक्षुकः उन्ननतः दृढकायः च आसीत् । (ख) जनाः तस्मै दण्डं यच्छन्ति । (ग) भिक्षुकः प्रभूूतं धनम् इच्छति । (घ) भिक्षुकः धनिकाय पादौ ददाति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) भिक्षुकः उन्ननतः दृढकायः च आसीत् । (ख) जनाः तस्मै दण्डं यच्छन्ति । (ग) भिक्षुकः प्रभूूतं धनम् इच्छति । (घ) भिक्षुकः धनिकाय पादौ ददाति ।
(ख) जनाः तस्मै दण्डं यच्छन्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) जनाः तस्मै दण्डं यच्छन्ति ।
(ग) भिक्षुकः प्रभूूतं धनम् इच्छति । (घ) भिक्षुकः धनिकाय पादौ ददाति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) भिक्षुकः प्रभूूतं धनम् इच्छति । (घ) भिक्षुकः धनिकाय पादौ ददाति ।
(घ) भिक्षुकः धनिकाय पादौ ददाति । (ङ) भिक्षुकः भिक्षाटटनं त्यजति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) भिक्षुकः धनिकाय पादौ ददाति । (ङ) भिक्षुकः भिक्षाटटनं त्यजति ।
(ङ) भिक्षुकः भिक्षाटटनं त्यजति । अधोलिखितेेषु वाक्येेषु द्वितीयाविभक्तेःेः शब्दाानां द्विवचनेे परिवर्तनं कृत्वावा वाक्याानि लिखन्तु — यथा – चन्द्रशेखरः लेेखं लिखति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) भिक्षुकः भिक्षाटटनं त्यजति । अधोलिखितेेषु वाक्येेषु द्वितीयाविभक्तेःेः शब्दाानां द्विवचनेे परिवर्तनं कृत्वावा वाक्याानि लिखन्तु — यथा – चन्द्रशेखरः लेेखं लिखति ।
अधोलिखितेेषु वाक्येेषु द्वितीयाविभक्तेःेः शब्दाानां द्विवचनेे परिवर्तनं कृत्वावा वाक्याानि लिखन्तु —
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अधोलिखितेेषु वाक्येेषु द्वितीयाविभक्तेःेः शब्दाानां द्विवचनेे परिवर्तनं कृत्वावा वाक्याानि लिखन्तु —
यथा – चन्द्रशेखरः लेेखं लिखति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यथा – चन्द्रशेखरः लेेखं लिखति ।
(क) आपणिकः अङ्कनीं ददाति । (ख) मातामही कथां श्राावयति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) आपणिकः अङ्कनीं ददाति । (ख) मातामही कथां श्राावयति ।
(ख) मातामही कथां श्राावयति । (ग) सैनिकः मां रक्षति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) मातामही कथां श्राावयति । (ग) सैनिकः मां रक्षति ।
(ग) सैनिकः मां रक्षति । (घ) कृष्णः कन्दुकं गृह्णाति । ात्रः श्लोोकं पठति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) सैनिकः मां रक्षति । (घ) कृष्णः कन्दुकं गृह्णाति । ात्रः श्लोोकं पठति ।
(घ) कृष्णः कन्दुकं गृह्णाति । ात्रः श्लोोकं पठति । चन्द्रशेखरः लेखौ लिखति । बालिकाः . गच्छन्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) कृष्णः कन्दुकं गृह्णाति । ात्रः श्लोोकं पठति । चन्द्रशेखरः लेखौ लिखति । बालिकाः . गच्छन्ति ।
ात्रः श्लोोकं पठति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ात्रः श्लोोकं पठति ।
चन्द्रशेखरः लेखौ लिखति । बालिकाः . गच्छन्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—चन्द्रशेखरः लेखौ लिखति । बालिकाः . गच्छन्ति ।
बालिकाः . गच्छन्ति । पक्षिणः . खादन्ति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—बालिकाः . गच्छन्ति । पक्षिणः . खादन्ति ।
पक्षिणः . खादन्ति । शिक्षकः . पाठयति । नर्तकी . धरति ।
स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पक्षिणः . खादन्ति । शिक्षकः . पाठयति । नर्तकी . धरति ।