Notes, Tests & AI Tutor for Class 5–12 | CBSE · JEE · NEET | 24x7 Access
Home Schools
Log in Get Started
Subjective Questions

पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर

15. माधवस्य प्रियं अङ्गम् · Class 6 Sanskrit

Practise 95 short and long answer questions on पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर from 15. माधवस्य प्रियं अङ्गम्. Try writing your own answer first, then tap the question to compare it with the model answer and read the explanation behind it.

1 पाठ्यांशे ‘माधवनामकः एकः बालकः आसीत्’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

माधवनामकः एकः बालकः आसीत् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—माधवनामकः एकः बालकः आसीत् ।

2 ‘स्वप्ने स्वशरीरस्य अङ्गानि दृष्टवान्’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

सः स्वप्ने स्वशरीरस्य अङ्गानि दृष्टवान् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सः स्वप्ने स्वशरीरस्य अङ्गानि दृष्टवान् ।

3 पाठात् ‘तानि परस्पपरं चर्चां कुर्वन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

तानि परस्पपरं चर्चां कुर्वन्ति स्म । हस्तःतः अनुक्षणं वदति – अरेे अरे !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तानि परस्पपरं चर्चां कुर्वन्ति स्म । हस्तःतः अनुक्षणं वदति – अरेे अरे !

4 ‘हस्तःतः अनुक्षणं वदति अरेे’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

हस्तःतः अनुक्षणं वदति – अरेे अरे ! मम कारणेेन माधवः लिखति, गृहकार्यंं करोति,

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—हस्तःतः अनुक्षणं वदति – अरेे अरे ! मम कारणेेन माधवः लिखति, गृहकार्यंं करोति,

5 पाठे ‘कारणेेन माधवः लिखति गृहकार्यंं’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

मम कारणेेन माधवः लिखति, गृहकार्यंं करोति, वस्तूनि आनयति च । अतः अहम् एव श्रेेष्ठः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मम कारणेेन माधवः लिखति, गृहकार्यंं करोति, वस्तूनि आनयति च । अतः अहम् एव श्रेेष्ठः ।

6 ‘वस्तूनि आनयति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

वस्तूनि आनयति च । अतः अहम् एव श्रेेष्ठः । पादः वदति – अहं श्रेेष्ठः । मम कारणेेन माधवः चलति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वस्तूनि आनयति च । अतः अहम् एव श्रेेष्ठः । पादः वदति – अहं श्रेेष्ठः । मम कारणेेन माधवः चलति ।

7 पाठ्यपुस्तके ‘अतः अहम् श्रेेष्ठः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

अतः अहम् एव श्रेेष्ठः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अतः अहम् एव श्रेेष्ठः ।

8 ‘पादः वदति अहं श्रेेष्ठः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

पादः वदति – अहं श्रेेष्ठः । मम कारणेेन माधवः चलति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पादः वदति – अहं श्रेेष्ठः । मम कारणेेन माधवः चलति ।

9 पाठस्य आधारेण ‘कारणेेन माधवः चलति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

मम कारणेेन माधवः चलति । मां विना माधवः किमपि द्रष्टुं शक्नोति किम् ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मम कारणेेन माधवः चलति । मां विना माधवः किमपि द्रष्टुं शक्नोति किम् ?

10 ‘मां विना माधवः किमपि’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

मां विना माधवः किमपि द्रष्टुं शक्नोति किम् ? इति नयनं वदति । कर्णः स्मितं कृत्वावा कथयति – माधवः यदा मार्गे गच्छति तदा पृष्ठतः यानानां ध्वनिं

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मां विना माधवः किमपि द्रष्टुं शक्नोति किम् ? इति नयनं वदति । कर्णः स्मितं कृत्वावा कथयति – माधवः यदा मार्गे गच्छति तदा पृष्ठतः यानानां ध्वनिं

11 ‘कर्णः स्मितं कृत्वावा कथयति’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

कर्णः स्मितं कृत्वावा कथयति – माधवः यदा मार्गे गच्छति तदा पृष्ठतः यानानां ध्वनिं

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कर्णः स्मितं कृत्वावा कथयति – माधवः यदा मार्गे गच्छति तदा पृष्ठतः यानानां ध्वनिं

12 पाठात् ‘यदि शृणोति सावधानः भवति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

यदि न शृणोति सावधानः च न भवति, तर्हि दुर्घटटना भवेेत् । माधवः मम कारणेेन एव

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यदि न शृणोति सावधानः च न भवति, तर्हि दुर्घटटना भवेेत् । माधवः मम कारणेेन एव

13 ‘माधवः कारणेेन’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

माधवः मम कारणेेन एव शिक्षकस्य उपदेेशं श्रुत्वावा ज्ञाानं वर्धयति, सङ्गीतं श्रुत्वावा आनन्दं्दं च अनुभवति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—माधवः मम कारणेेन एव शिक्षकस्य उपदेेशं श्रुत्वावा ज्ञाानं वर्धयति, सङ्गीतं श्रुत्वावा आनन्दं्दं च अनुभवति ।

14 पाठे ‘शिक्षकस्य उपदेेशं श्रुत्वावा ज्ञाानं’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

शिक्षकस्य उपदेेशं श्रुत्वावा ज्ञाानं वर्धयति, सङ्गीतं श्रुत्वावा आनन्दं्दं च अनुभवति । माधवस्य प्रियम् अङ् गम् माधवस्य प्रियम् अङ्गम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकस्य उपदेेशं श्रुत्वावा ज्ञाानं वर्धयति, सङ्गीतं श्रुत्वावा आनन्दं्दं च अनुभवति । माधवस्य प्रियम् अङ् गम् माधवस्य प्रियम् अङ्गम्

15 ‘माधवस्य प्रियम् अङ् गम्’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

माधवस्य प्रियम् अङ् गम् माधवस्य प्रियम् अङ्गम् झटिति मुखं सूूचयति – ‘भोः! सर्वेे शृण्वन्तु्तु,

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—माधवस्य प्रियम् अङ् गम् माधवस्य प्रियम् अङ्गम् झटिति मुखं सूूचयति – ‘भोः! सर्वेे शृण्वन्तु्तु,

16 पाठ्यपुस्तके ‘माधवस्य प्रियम् अङ्गम्’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

माधवस्य प्रियम् अङ्गम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—माधवस्य प्रियम् अङ्गम्

17 ‘झटिति मुखं सूूचयति ‘भोः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

झटिति मुखं सूूचयति – ‘भोः! सर्वेे शृण्वन्तु्तु,

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—झटिति मुखं सूूचयति – ‘भोः! सर्वेे शृण्वन्तु्तु,

18 पाठस्य आधारेण ‘सर्वेे शृण्वन्तु्तु’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

सर्वेे शृण्वन्तु्तु, माधवः मम कारणेेन भोजनं करोति,

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सर्वेे शृण्वन्तु्तु, माधवः मम कारणेेन भोजनं करोति,

19 ‘माधवः कारणेेन भोजनं करोति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

माधवः मम कारणेेन भोजनं करोति, भाषणं करोति, शिक्षकस्य प्रश्ननस्य उत्तरं वदति । मम साहाय्येेन उदरमपि भोजनं प्राप्नोति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—माधवः मम कारणेेन भोजनं करोति, भाषणं करोति, शिक्षकस्य प्रश्ननस्य उत्तरं वदति । मम साहाय्येेन उदरमपि भोजनं प्राप्नोति ।

20 पाठ्यांशे ‘भाषणं करोति शिक्षकस्य प्रश्ननस्य’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

भाषणं करोति, शिक्षकस्य प्रश्ननस्य उत्तरं वदति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भाषणं करोति, शिक्षकस्य प्रश्ननस्य उत्तरं वदति ।

21 ‘साहाय्येेन उदरमपि भोजनं प्राप्नोति’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

मम साहाय्येेन उदरमपि भोजनं प्राप्नोति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मम साहाय्येेन उदरमपि भोजनं प्राप्नोति ।

22 पाठात् ‘भवन्तः्तः सर्वेे सबलाः भवन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

भवन्तः्तः सर्वेे सबलाः भवन्ति । अतः अहम् एव श्रेष्ठःेष्ठः’ ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भवन्तः्तः सर्वेे सबलाः भवन्ति । अतः अहम् एव श्रेष्ठःेष्ठः’ ।

23 ‘अतः अहम् श्रेष्ठःेष्ठः’’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

अतः अहम् एव श्रेष्ठःेष्ठः’ । उदरं सूूचयति ‘भवतु, भवतु, कोलाहलं न कुर्वन्तु ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अतः अहम् एव श्रेष्ठःेष्ठः’ । उदरं सूूचयति ‘भवतु, भवतु, कोलाहलं न कुर्वन्तु ।

24 पाठे ‘उदरं सूूचयति ‘भवतु भवतु’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

उदरं सूूचयति ‘भवतु, भवतु, कोलाहलं न कुर्वन्तु । वयं सर्वेे माधवम् एव पृच्छाम, कः श्रेेष्ठः’ इति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदरं सूूचयति ‘भवतु, भवतु, कोलाहलं न कुर्वन्तु । वयं सर्वेे माधवम् एव पृच्छाम, कः श्रेेष्ठः’ इति ।

25 ‘वयं सर्वेे माधवम्’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

वयं सर्वेे माधवम् एव पृच्छाम, कः श्रेेष्ठः’ इति । माधवः विचारयति बोधयति च – ‘मम शरीरस्य सर्वाणि अङ्गानि मम कृतेे उपकारकाणि सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं सर्वेे माधवम् एव पृच्छाम, कः श्रेेष्ठः’ इति । माधवः विचारयति बोधयति च – ‘मम शरीरस्य सर्वाणि अङ्गानि मम कृतेे उपकारकाणि सन्ति ।

26 पाठ्यपुस्तके ‘पृच्छाम श्रेेष्ठः’ इति’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

पृच्छाम, कः श्रेेष्ठः’ इति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पृच्छाम, कः श्रेेष्ठः’ इति ।

27 ‘माधवः विचारयति बोधयति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

माधवः विचारयति बोधयति च – ‘मम शरीरस्य सर्वाणि अङ्गानि मम कृतेे उपकारकाणि सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—माधवः विचारयति बोधयति च – ‘मम शरीरस्य सर्वाणि अङ्गानि मम कृतेे उपकारकाणि सन्ति ।

28 पाठस्य आधारेण ‘‘मम शरीरस्य सर्वाणि अङ्गानि’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

‘मम शरीरस्य सर्वाणि अङ्गानि मम कृतेे उपकारकाणि सन्ति । अहं नयनाभ्यां पश्यामि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—‘मम शरीरस्य सर्वाणि अङ्गानि मम कृतेे उपकारकाणि सन्ति । अहं नयनाभ्यां पश्यामि

29 ‘अहं नयनाभ्यां पश्यामि’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

अहं नयनाभ्यां पश्यामि कर्णाभ्यां शृणोमि, मुखेेन भाषणं करोमि भोजनं करोमि च, उदरेेण पाचनात् शक्तिं प्राप्नोमि पादाभ्यां च चलामि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अहं नयनाभ्यां पश्यामि कर्णाभ्यां शृणोमि, मुखेेन भाषणं करोमि भोजनं करोमि च, उदरेेण पाचनात् शक्तिं प्राप्नोमि पादाभ्यां च चलामि ।

30 पाठ्यांशे ‘कर्णाभ्यां शृणोमि मुखेेन भाषणं’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

कर्णाभ्यां शृणोमि, मुखेेन भाषणं करोमि भोजनं करोमि च, उदरेेण पाचनात् शक्तिं प्राप्नोमि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कर्णाभ्यां शृणोमि, मुखेेन भाषणं करोमि भोजनं करोमि च, उदरेेण पाचनात् शक्तिं प्राप्नोमि

31 पाठात् ‘अतः भवन्तः्तः सर्वेेऽपि श्रेेष्ठाः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

अतः भवन्तः्तः सर्वेेऽपि श्रेेष्ठाः । भवन्तः्तः सर्वेेऽपि मम प्रियाः’ ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अतः भवन्तः्तः सर्वेेऽपि श्रेेष्ठाः । भवन्तः्तः सर्वेेऽपि मम प्रियाः’ ।

32 ‘भवन्तः्तः सर्वेेऽपि प्रियाः’’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

भवन्तः्तः सर्वेेऽपि मम प्रियाः’ । मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भवन्तः्तः सर्वेेऽपि मम प्रियाः’ । मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

33 पाठे ‘मातृभाषया अर्थं लिखन्तु’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

मातृभाषया अर्थं लिखन्तु सुन्द्दरं गीतम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मातृभाषया अर्थं लिखन्तु सुन्द्दरं गीतम्

34 ‘ ’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

सुन्द्दरं गीतम् प्राप्तंतं करोति

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्— सुन्द्दरं गीतम् प्राप्तंतं करोति

35 पाठस्य आधारेण ‘प्राप्तंतं करोति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

प्राप्तंतं करोति प्राप्तत करता है

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प्राप्तंतं करोति प्राप्तत करता है

36 ‘प्राप्तत करता’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

प्राप्तत करता है वयं शब्दादार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प्राप्तत करता है वयं शब्दादार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

37 पाठ्यांशे ‘वयं शब्दादार्थान् जानीमः’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

वयं शब्दादार्थान् जानीमः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं शब्दादार्थान् जानीमः

38 ‘वयम् अभ्यायासं कुर्मः’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

वयम् अभ्यायासं कुर्मः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयम् अभ्यायासं कुर्मः

39 पाठात् ‘चित्रं दृष्ट्वा्वा अङ्गस्य नाम’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

चित्रं दृष्ट्वा्वा अङ्गस्य नाम लिखन्तु — कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारम् अङ्गस्य कार्यंं लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—चित्रं दृष्ट्वा्वा अङ्गस्य नाम लिखन्तु — कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारम् अङ्गस्य कार्यंं लिखन्तु —

40 ‘कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारम् अङ्गस्य कार्यंं लिखन्तु — (चलति, हसति, वदति)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारम् अङ्गस्य कार्यंं लिखन्तु — (चलति, हसति, वदति)

41 पाठे ‘चलति हसति वदति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(चलति, हसति, वदति) (लिखति, चलति, पश्यति) (हसति, वदति, शृणोति)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(चलति, हसति, वदति) (लिखति, चलति, पश्यति) (हसति, वदति, शृणोति)

42 ‘लिखति चलति पश्यति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(लिखति, चलति, पश्यति) (हसति, वदति, शृणोति) (आघ्रााणं करोति, नृत्यति, धावति) (धावनं करोति, आस्वावादनं करोति, पश्यति)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(लिखति, चलति, पश्यति) (हसति, वदति, शृणोति) (आघ्रााणं करोति, नृत्यति, धावति) (धावनं करोति, आस्वावादनं करोति, पश्यति)

43 पाठ्यपुस्तके ‘हसति वदति शृणोति’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(हसति, वदति, शृणोति)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(हसति, वदति, शृणोति)

44 ‘आघ्रााणं करोति नृत्यति धावति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(आघ्रााणं करोति, नृत्यति, धावति) (धावनं करोति, आस्वावादनं करोति, पश्यति)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(आघ्रााणं करोति, नृत्यति, धावति) (धावनं करोति, आस्वावादनं करोति, पश्यति)

45 पाठस्य आधारेण ‘धावनं करोति आस्वावादनं करोति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(धावनं करोति, आस्वावादनं करोति, पश्यति) कोष्ठठकात् समुचितां संख्यांयां चित्वावा रिक्ततस्थाानं पूरयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(धावनं करोति, आस्वावादनं करोति, पश्यति) कोष्ठठकात् समुचितां संख्यांयां चित्वावा रिक्ततस्थाानं पूरयन्तु —

46 ‘कोष्ठठकात् समुचितां संख्यांयां चित्वावा’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

कोष्ठठकात् समुचितां संख्यांयां चित्वावा रिक्ततस्थाानं पूरयन्तु — (क) मम . शिरः अस्ति । (एकम्, अनेेकं, चत्वावारि)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कोष्ठठकात् समुचितां संख्यांयां चित्वावा रिक्ततस्थाानं पूरयन्तु — (क) मम . शिरः अस्ति । (एकम्, अनेेकं, चत्वावारि)

47 पाठ्यांशे ‘शिरः अस्ति’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

(क) मम . शिरः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) मम . शिरः अस्ति ।

48 ‘एकम् अनेेकं चत्वावारि’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

(एकम्, अनेेकं, चत्वावारि)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(एकम्, अनेेकं, चत्वावारि)

49 पाठात् ‘पादौ स्तः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(ख) मम . पादौ स्तः । (त्रयः, द्वौौ, पञ्चच)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) मम . पादौ स्तः । (त्रयः, द्वौौ, पञ्चच)

50 ‘त्रयः द्वौौ पञ्चच’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(त्रयः, द्वौौ, पञ्चच) (ग) मम . केेशाः सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(त्रयः, द्वौौ, पञ्चच) (ग) मम . केेशाः सन्ति ।

51 पाठे ‘केेशाः सन्ति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(ग) मम . केेशाः सन्ति । (दश, अष्ट, बहवः) (घ) मम . दन्ताः्ताः सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) मम . केेशाः सन्ति । (दश, अष्ट, बहवः) (घ) मम . दन्ताः्ताः सन्ति ।

52 ‘अष्ट बहवः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(दश, अष्ट, बहवः) (घ) मम . दन्ताः्ताः सन्ति । (चत्वावारः, अष्टाविंशतिः, द्वाित्रंत्रंशत्) (ङ) मम हस्तयोः . अङ्गुल्यः सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(दश, अष्ट, बहवः) (घ) मम . दन्ताः्ताः सन्ति । (चत्वावारः, अष्टाविंशतिः, द्वाित्रंत्रंशत्) (ङ) मम हस्तयोः . अङ्गुल्यः सन्ति ।

53 पाठ्यपुस्तके ‘दन्ताः्ताः सन्ति’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(घ) मम . दन्ताः्ताः सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) मम . दन्ताः्ताः सन्ति ।

54 ‘चत्वावारः अष्टाविंशतिः द्वाित्रंत्रंशत्’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(चत्वावारः, अष्टाविंशतिः, द्वाित्रंत्रंशत्) (ङ) मम हस्तयोः . अङ्गुल्यः सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(चत्वावारः, अष्टाविंशतिः, द्वाित्रंत्रंशत्) (ङ) मम हस्तयोः . अङ्गुल्यः सन्ति ।

55 पाठस्य आधारेण ‘हस्तयोः अङ्गुल्यः सन्ति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(ङ) मम हस्तयोः . अङ्गुल्यः सन्ति । (अष्ट, दश, पञ्चचदश)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) मम हस्तयोः . अङ्गुल्यः सन्ति । (अष्ट, दश, पञ्चचदश)

56 ‘अष्ट पञ्चचदश’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

(अष्ट, दश, पञ्चचदश) कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारं शरीराङ्गस्य था – पश्यति – .

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(अष्ट, दश, पञ्चचदश) कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारं शरीराङ्गस्य था – पश्यति – .

57 पाठ्यांशे ‘कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारं शरीराङ्गस्य

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कोष्ठठकात् समुचितं क्रियापदं चित्वावा उदाहरणानुसारं शरीराङ्गस्य

58 पाठात् ‘गुल्फः चिबुकम् कर्णः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(गुल्फः, चिबुकम्, कर्णः) (पादद्वयम्, हस्तद्वयम्, नयनद्वयम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(गुल्फः, चिबुकम्, कर्णः) (पादद्वयम्, हस्तद्वयम्, नयनद्वयम्)

59 ‘पादद्वयम् हस्तद्वयम् नयनद्वयम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(पादद्वयम्, हस्तद्वयम्, नयनद्वयम्) (शिरः, कूर्परः, जङ्घा)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(पादद्वयम्, हस्तद्वयम्, नयनद्वयम्) (शिरः, कूर्परः, जङ्घा)

60 पाठे ‘शिरः कूर्परः जङ्घा’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(शिरः, कूर्परः, जङ्घा) (घ) सूूचयति – . (अङ्गुली, नखः, चरणः)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(शिरः, कूर्परः, जङ्घा) (घ) सूूचयति – . (अङ्गुली, नखः, चरणः)

61 ‘सूूचयति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(घ) सूूचयति – . (अङ्गुली, नखः, चरणः) (हस्तःतः, मणिबन्धः्धः, कटिः) प िट्टकातः शब्दादान् चित्वावा यथायोग्यंयं गणेषु लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) सूूचयति – . (अङ्गुली, नखः, चरणः) (हस्तःतः, मणिबन्धः्धः, कटिः) प िट्टकातः शब्दादान् चित्वावा यथायोग्यंयं गणेषु लिखन्तु —

62 पाठ्यपुस्तके ‘अङ्गुली नखः चरणः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(अङ्गुली, नखः, चरणः)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(अङ्गुली, नखः, चरणः)

63 ‘हस्तःतः मणिबन्धः्धः कटिः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(हस्तःतः, मणिबन्धः्धः, कटिः) प िट्टकातः शब्दादान् चित्वावा यथायोग्यंयं गणेषु लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(हस्तःतः, मणिबन्धः्धः, कटिः) प िट्टकातः शब्दादान् चित्वावा यथायोग्यंयं गणेषु लिखन्तु —

64 पाठस्य आधारेण ‘िट्टकातः शब्दादान् चित्वावा यथायोग्यंयं’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

प िट्टकातः शब्दादान् चित्वावा यथायोग्यंयं गणेषु लिखन्तु — कोष्ठठकात् समुचितं पदं चित्वावा वाक्यानि रचचयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प िट्टकातः शब्दादान् चित्वावा यथायोग्यंयं गणेषु लिखन्तु — कोष्ठठकात् समुचितं पदं चित्वावा वाक्यानि रचचयन्तु —

65 ‘कोष्ठठकात् समुचितं पदं चित्वावा’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

कोष्ठठकात् समुचितं पदं चित्वावा वाक्यानि रचचयन्तु — (क) अहं . गायनं करोमि । (पादेेन , नासिकया , मुखेेन)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कोष्ठठकात् समुचितं पदं चित्वावा वाक्यानि रचचयन्तु — (क) अहं . गायनं करोमि । (पादेेन , नासिकया , मुखेेन)

66 पाठ्यांशे ‘अहं गायनं करोमि’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

(क) अहं . गायनं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) अहं . गायनं करोमि ।

67 ‘पादेेन नासिकया मुखेेन’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

(पादेेन , नासिकया , मुखेेन)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(पादेेन , नासिकया , मुखेेन)

68 पाठात् ‘अहं धावनं करोमि’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(ख) अहं . धावनं करोमि । (पादाभ्यां , ललाटेेन , कूर्परेेण)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) अहं . धावनं करोमि । (पादाभ्यां , ललाटेेन , कूर्परेेण)

69 ‘पादाभ्यां ललाटेेन कूर्परेेण’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(पादाभ्यां , ललाटेेन , कूर्परेेण) (ग) अहं . आघ्रााणं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(पादाभ्यां , ललाटेेन , कूर्परेेण) (ग) अहं . आघ्रााणं करोमि ।

70 पाठे ‘अहं आघ्रााणं करोमि’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(ग) अहं . आघ्रााणं करोमि । (नखैः , नासिकया , चरणेेन) (घ) अहं . श्रवणं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) अहं . आघ्रााणं करोमि । (नखैः , नासिकया , चरणेेन) (घ) अहं . श्रवणं करोमि ।

71 ‘नखैः नासिकया चरणेेन’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(नखैः , नासिकया , चरणेेन) (घ) अहं . श्रवणं करोमि । (कर्णाभ्याम् , नासिकया , अङ्गुष्ठैः) (ङ) अहं . भोजनं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(नखैः , नासिकया , चरणेेन) (घ) अहं . श्रवणं करोमि । (कर्णाभ्याम् , नासिकया , अङ्गुष्ठैः) (ङ) अहं . भोजनं करोमि ।

72 पाठ्यपुस्तके ‘अहं श्रवणं करोमि’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(घ) अहं . श्रवणं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) अहं . श्रवणं करोमि ।

73 ‘कर्णाभ्याम् नासिकया अङ्गुष्ठैः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(कर्णाभ्याम् , नासिकया , अङ्गुष्ठैः) (ङ) अहं . भोजनं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(कर्णाभ्याम् , नासिकया , अङ्गुष्ठैः) (ङ) अहं . भोजनं करोमि ।

74 पाठस्य आधारेण ‘अहं भोजनं करोमि’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(ङ) अहं . भोजनं करोमि । (मुखेेन , पादेेन , नासिकया )

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) अहं . भोजनं करोमि । (मुखेेन , पादेेन , नासिकया )

75 ‘मुखेेन पादेेन नासिकया’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

(मुखेेन , पादेेन , नासिकया ) प िट्टकातः समुचितं शरीराङ्गं चित्वावा भगिनी कुत्र किं धरति इति सूचचयन्तु — भगिनी . पादुकाद्वयं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(मुखेेन , पादेेन , नासिकया ) प िट्टकातः समुचितं शरीराङ्गं चित्वावा भगिनी कुत्र किं धरति इति सूचचयन्तु — भगिनी . पादुकाद्वयं धरति ।

76 पाठ्यांशे ‘िट्टकातः समुचितं शरीराङ्गं चित्वावा’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

प िट्टकातः समुचितं शरीराङ्गं चित्वावा भगिनी कुत्र किं धरति इति सूचचयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प िट्टकातः समुचितं शरीराङ्गं चित्वावा भगिनी कुत्र किं धरति इति सूचचयन्तु —

77 ‘भगिनी पादुकाद्वयं धरति’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

भगिनी . पादुकाद्वयं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . पादुकाद्वयं धरति ।

78 पाठात् ‘भगिनी कङ्कणानि धरति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

भगिनी . कङ्कणानि धरति । भगिनी . मुद्रिकां धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . कङ्कणानि धरति । भगिनी . मुद्रिकां धरति ।

79 ‘भगिनी मुद्रिकां धरति’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

भगिनी . मुद्रिकां धरति । भगिनी . घटटीयन्त्रं्त्रं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . मुद्रिकां धरति । भगिनी . घटटीयन्त्रं्त्रं धरति ।

80 पाठे ‘भगिनी घटटीयन्त्रं्त्रं धरति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

भगिनी . घटटीयन्त्रं्त्रं धरति । भगिनी . मालां धरति । भगिनी . कुण्डलद्वयं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . घटटीयन्त्रं्त्रं धरति । भगिनी . मालां धरति । भगिनी . कुण्डलद्वयं धरति ।

81 ‘भगिनी मालां धरति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

भगिनी . मालां धरति । भगिनी . कुण्डलद्वयं धरति । भगिनी . उपनेत्रंेत्रं धरति । भगिनी . कुङ्कुमं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . मालां धरति । भगिनी . कुण्डलद्वयं धरति । भगिनी . उपनेत्रंेत्रं धरति । भगिनी . कुङ्कुमं धरति ।

82 पाठ्यपुस्तके ‘भगिनी कुण्डलद्वयं धरति’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

भगिनी . कुण्डलद्वयं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . कुण्डलद्वयं धरति ।

83 ‘भगिनी उपनेत्रंेत्रं धरति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

भगिनी . उपनेत्रंेत्रं धरति । भगिनी . कुङ्कुमं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . उपनेत्रंेत्रं धरति । भगिनी . कुङ्कुमं धरति ।

84 पाठस्य आधारेण ‘भगिनी कुङ्कुमं धरति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

भगिनी . कुङ्कुमं धरति । भगिनी . ओष्ठरागं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . कुङ्कुमं धरति । भगिनी . ओष्ठरागं धरति ।

85 ‘भगिनी ओष्ठरागं धरति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

भगिनी . ओष्ठरागं धरति । भगिनी . कज्जजलं धरति । वाक्यं शुद्धम् अशुद्धंुद्धं वा इति सूचचयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . ओष्ठरागं धरति । भगिनी . कज्जजलं धरति । वाक्यं शुद्धम् अशुद्धंुद्धं वा इति सूचचयन्तु —

86 पाठ्यांशे ‘भगिनी कज्जजलं धरति’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

भगिनी . कज्जजलं धरति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भगिनी . कज्जजलं धरति ।

87 ‘वाक्यं शुद्धम् अशुद्धंुद्धं इति’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

वाक्यं शुद्धम् अशुद्धंुद्धं वा इति सूचचयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वाक्यं शुद्धम् अशुद्धंुद्धं वा इति सूचचयन्तु —

88 पाठात् ‘अहं कर्णाभ्यां भोजनं करोमि’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(क) अहं कर्णाभ्यां भोजनं करोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) अहं कर्णाभ्यां भोजनं करोमि । (शुद्धम् / अशुद्धम्)

89 ‘शुद्धम् अशुद्धम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(शुद्धम् / अशुद्धम्) (ख) अहं नासिकाद्वाारा श्वावासं स्वीवीकरोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(शुद्धम् / अशुद्धम्) (ख) अहं नासिकाद्वाारा श्वावासं स्वीवीकरोमि ।

90 पाठे ‘अहं नासिकाद्वाारा श्वावासं स्वीवीकरोमि’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(ख) अहं नासिकाद्वाारा श्वावासं स्वीवीकरोमि । (ग) अहम् अङ्गुष्ठैः गणनां करोमि । (घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) अहं नासिकाद्वाारा श्वावासं स्वीवीकरोमि । (ग) अहम् अङ्गुष्ठैः गणनां करोमि । (घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि ।

91 ‘अहम् अङ्गुष्ठैः गणनां करोमि’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(ग) अहम् अङ्गुष्ठैः गणनां करोमि । (घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि । (ङ) अहं हस्तेेन कार्यंं करोमि । योग्यताविस्ततरः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) अहम् अङ्गुष्ठैः गणनां करोमि । (घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि । (ङ) अहं हस्तेेन कार्यंं करोमि । योग्यताविस्ततरः

92 पाठ्यपुस्तके ‘अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) अहं नयनाभ्यां श्रवणं करोमि ।

93 ‘अहं हस्तेेन कार्यंं करोमि’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(ङ) अहं हस्तेेन कार्यंं करोमि । योग्यताविस्ततरः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) अहं हस्तेेन कार्यंं करोमि । योग्यताविस्ततरः

94 पाठस्य आधारेण ‘योग्यताविस्ततरः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

योग्यताविस्ततरः शरीराङ्गानां नामानि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—योग्यताविस्ततरः शरीराङ्गानां नामानि

95 ‘शरीराङ्गानां नामानि’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

शरीराङ्गानां नामानि कफाेणिः / कूर्परः गतिविधि-कार्यम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शरीराङ्गानां नामानि कफाेणिः / कूर्परः गतिविधि-कार्यम्

Other subjects in Class 6